Gothic (2001) – Ponura baśń o przetrwaniu, która zmieniła oblicze gier RPG

Wydany 15 marca 2001 roku wyłącznie na platformę PC (choć po latach doczekał się portu na Nintendo Switch) Gothic zaoferował coś zupełnie innego: brudny, bezwzględny świat 3D, w którym gracz nie jest wybranym przez bogów herosem, lecz zwykłym skazańcem.
Twórcy, szukając inspiracji, czerpali garściami z mrocznego fantasy, literatury więziennej oraz gier takich jak Ultima Underworld czy Die Byzantinische Hölle, chcąc stworzyć uniwersum, w którym moralność jest luksusem, a wolność trzeba sobie krwawo wywalczyć.

Więzienie bez krat

Królestwo Myrtany prowadzi desperacką wojnę z orkami. Jedyną nadzieją ludzkości jest magiczna ruda, wydobywana na wyspie Khorinis. Aby zmaksymalizować zyski i uniemożliwić ucieczkę skazańcom pracującym w kopalniach, król Rhobar II nakazał dwunastu najpotężniejszym magom stworzenie magicznej bariery.

Coś jednak poszło nie tak – zaklęcie wymknęło się spod kontroli, bariera urosła do gigantycznych rozmiarów, więżąc również samych magów, a więźniowie natychmiast wzniecili bunt, przejmując władzę nad Górniczą Doliną. Król, postawiony pod ścianą, musiał zacząć układać się ze skazańcami: ruda za towary z zewnątrz.
W ten ponury mikrokosmos trafia nasz główny bohater – Bezimienny. Zanim zostaje wrzucony za barierę, otrzymuje od maga ognia prosty list do dostarczenia arcymagowi wewnątrz Kolonii. Zaraz po upadku dostaje w twarz od strażników, ratuje go tajemniczy Diego i tak zaczyna się walka o przetrwanie.

Trzy obozy, trzy filozofie

Górnicza Dolina podzieliła się na trzy rywalizujące ze sobą frakcje, z których każda oferuje zupełnie inne spojrzenie na życie w niewoli.
Stary Obóz: Największy i najbardziej zorganizowany, rządzony twardą ręką przez magnata Gomeza. To tutaj trafiają towary od króla w zamian za rudę. Porządku pilnują strażnicy i cienie, a w tle działają Magowie Ognia.

Nowy Obóz: Frakcja buntowników i najemników pod wodzą generala Lee, wspomagana przez Magów Wody. Ich celem jest zebranie gigantycznego kopca rudy i wysadzenie bariery za pomocą magii. Panuje tu bezwzględne prawo silniejszego.
Obóz na Bagnie: Sekta czcicieli tajemniczego bóstwa zwanego Śniącym. Guru i strażnicy świątynni palą tam ziele bagienne (które służy też jako waluta eksportowa) i wierzą, że ich idol otworzy wrota do wolności.

Galeria wyrazistych typów

Świat Gothic stoi postaciami. Bezimienny nie ma imienia ani przeszłości – to karta blansz, z którą gracz szybko się utożsamia przez jego sarkastyczny humor.
W trakcie podróży zyskuje jednak wiernych przyjaciół. Diego to sprytny cień i mentor, Milten to młody, uduchowiony Mag Ognia, Gorn to potężny i porywczy topornik z Nowego Obozu, a Lester to opanowany nowicjusz z Bractwa.

Na swojej drodze spotkamy też ikonicznych antagonistów, takich jak bezwzględny Gomez czy Bloodwyn – wymuszający haracze strażnik, którego nienawidzi każdy gracz. Nie można zapomnieć o Mudzie (Błotniaku) – irytującym do granic możliwości więźniu, który bez zaproszenia łazi za bohaterem krok w krok.

Żyjący ekosystem i drewniane sterowanie

Gothic zachwycał i do dziś zachwyca niesamowitym, organicznym światem. NPC mają swój dobowy cykl: rano wstają, palą ziele, rozmawiają przy ognisku, kują miecze, a w nocy kładą się spać. Jeśli wejdziesz do ich chaty bez pytania – wyciągną broń.
Potwory (od kultowych, chrząkających Ścierwojadów, przez drapieżne Zębacze, aż po przerażające Cieniostwory) nie stoją bezczynnie; polują na siebie nawzajem i ostrzegają gracza warknięciem, zanim zaatakują.

Gra posiadała jednak wysoki próg wejścia przez specyficzne, całkowicie klawiaturowe sterowanie (myszka była niemal zbędna), w którym interakcja wymagała jednoczesnego wciśnięcia klawisza akcji i strzałki kierunkowej.
Znakomity był system rozwoju – aby nauczyć się walki mieczem lub otwierania zamków, trzeba było znaleźć nauczyciela i zapłacić mu punktami nauki. Co ciekawe, wraz z poziomem zaawansowania w szermierce zmieniała się animacja trzymania broni – z nieporadnego machania oburącz na profesjonalną, jednoręczną postawę bojową.

Smaczki i ciekawostki, czyli za co kochamy tę grę

Koncert In Extremo: W Starym Obozie (w rozdziale drugim) na scenie pojawia się autentyczny niemiecki zespół folk-metalowy In Extremo, grający utwór „Herr Mannelig” na średniowiecznych instrumentach. Brak skalowania poziomów: Jeśli w pierwszym rozdziale zejdziesz ze ścieżki i wejdziesz do lasu, potężny wilk lub ork zabije cię jednym uderzeniem. Gra uczy pokory.

Dźwięk jedzenia chrząszcza: Mięso chrząszcza to popularny przysmak w Kolonii, a dźwięk jego chrupania zapada w pamięć na lata.
Klimatyczny dubbing: W Polsce Gothic zyskał status kultowy w dużej mierze dzięki genialnemu, pełnemu emocji i kultowych cytatów dubbingowi (z Jackiem Mikołajczakiem jako Bezimiennym na czele).

Gothic to gra szorstka, momentami zabugowana, ale posiadająca niesamowity, gęsty klimat, którego próżno szukać w innych produkcjach. To bezkompromisowe RPG, które nie prowadzi gracza za rękę, nie stawia znaczników na mapie i zmusza do myślenia. Po 25 latach od premiery to wciąż absolutne arcydzieło gatunku.